Söfn

Íslenska
Nynorsk
Esperanto

Persónuvernd:

Vefurinn safnar engum upplýsingum um notendur sína. Leturgerðir eru frá Google sem skráir notkun á þeim.
Vefkökur (cookies) eru aðeins notaðar til þess að halda utan um innskráningar þeirra sem annast efnisstjórn.

Bjarni Pálsson landlæknir

Fyrsta ljóðlína:Hví er heilbrigðin / harmi lostin
Bragarháttur:Fornyrðislag
Viðm.ártal:≈ 1775
Tímasetning:1779

Skýringar

Eftirfarandi skýring er við ljóðið í Ljóðmælum Jóns:

Bjarni var fæddur 12. maí 1719 en andaðist 8. sept. 1779. Æfisaga hans er prentuð í Leirárgörðum 1800, og stendur þar þessi útfararminning á bls. 109–112, og er kölluð „Hagbrigði Heilbrigðinnar við andlát sál. landphysici Bjarna Pálssonar“. Eptir einu handriti.
1.
Hví er Heilbrigðin
harmi lostin,
gagns og glaðværðar
guðdómlig móðir?
Sýnist mér úr brjósti
sem blóð renni.
Hverr hefir hana
hjörvi særða?
2.
Hana hefir Sótt
hjörvi særða
og ben blóðugri
á brjóst lostið
er hún bana bjó
Bjarna Pálssyni,
frómum landlækni
og lærðum mjög.
3.
Hann var hermaður
Heilbrigðinnar
öflugastur einn
á Íslandi.
Hafði hann lengi
*hennar garð varið
í gegn árásum
og ógn sóttar.
4.
Sífellt sóttust þau
Sótt og Bjarni:
hún með harðfengi,
hann með visku
og með góðgjörnu
göfuglyndi.
Hefir manngi meir
henni mót gengið.
5.
Lengi var hann vörn
voru landi
og stökkti sterkri
styrjöld Sóttar.
Hverjum hildarserk
sem hún klæddist
varð henni starf strítt
þó stundum ynni.
6.
Minnisstæð mætti
manndáð Bjarna
þegar *flagðið fór
af Frans hingað.
Mikið vann hún vont,
en verra mundi
nema Bjarna bót
bjargað hefði
og brotið bölvætt þann
á bak aftur.
7.
Varði hann vitsmunum
og virta mennt,
varði hann fémunum
og fjörs efli
til að hefja hag
Heilbrigðinnar
og gjöra garð hennar
glæsiligan.
8.
Birtið þér, brúðir,
sem börn alið!
Var hann yður eigi
til aðstoðar?
Fyrir fulltingi han
og framgöngu
njóta nærkonur
náms og launa
og þér handhjálpar
hálfu meiri.
9.
Kunna eg Bjarna
kostamæran,
mikinn mannvitring
og menntavin,
ljúfan í lifnaði,
lastvarasta mann,
fróman og fróðan
og fégjafa.
10.
Mun til meðaumkan
í mannsbrjósti,
ef hún eigi var
altöm Bjarna?
Hví var honum þá
svo hart goldið
og launað láti
fyrir lækningar?
11.
Hvar var Heilbrigði
hetju að duga
móti Sóttar sókn
og sigð dauða?
Vann hún aldrei á
orku Bjarna
fyrr en fal náði
foringja síns.
12.
Laust hún þá loksins
lækni frægan
við barm Heilbrigði
banasári
og hennar hjarta
hjó svo nærri
að sollin brjóstben
mun batna seint.
13.
Síðan situr hún
með sárs-auka,
litverp og lotin
við leiði Bjarna
og er sem *oni
að upp af honum
muni líknargras
loksins spretta.
14.
Lengi mun þó lifa
lofstír Bjarna,
lifa listir hans
og lands elska,
lifir sálin sjál;
í sælu guðs.
Hvað er þá dáið?
Duft og mæða.


Athugagreinar

3.6 hennar garð varið] < varið hennar garð; í útgáfu. Hér breytt vegna stuðlasetningar.
6.3-4 ;flagðið af Frans; er ;Franzósinn; svonefndi.