Bragþing

Gagnagrunnurinn Bragi er netstuddur og byggir á traustu gagnagrunnskerfi (MySql).
Einingar í Braga eru: Bragarhættir, höfundar, ljóð, lausavísur, lög og handbók.
Í Braga hefur verið unnið að myndrænni framsetningu á einkennum bragforma hvað varðar bragliðagerð, rím og stuðlasetningu.

Bragarhættir: Þegar hafa nú verið skráðir yfir 500 bragarhættir en þar af eru um 80 rímnahættir. Bragarhættir eru sýndir í myndrænu formi (bragmynd) sem tölvan býr til út frá svonefnum kennistreng. Þá eru einnig gefin dæmi um einstaka hætti. Stefnt er að því að háttgreina í Braga megnið af hefðbundnum kveðskap íslenskum frá upphafi til okkar daga. Út frá þeirri skráningu yrði unnt að gera rækilega grein fyrir íslenskri bragsögu.

Ljóð: Í þessari einingu eru milli 1700 og 1800 ljóð sem aðeins hafa verið bragtekin (bragarhættir þeirra skráðir) og eru það einkum ljóð 19. og 20. aldar skálda. Þá hafa nú hér verið skráð 636 heil kvæði. Þar á meðal eru fjölmörg eddukvæði, allir sálmar Marteins Einarssonar úr Sálmakveri hans frá 1555, nær öll þekkt kvæði Einars í Eydölum, allmargar rímur, nokkrir sagnadansar og allir Passíusálmar Hallgríms Péturssonar. Passíusálmarnir hafa einnig verið bragréttir en með því er átt við að þeir séu skráðir sem næst framburði skáldsins og reglum bragarins. Verður kappkostað að svo verði gert við sem flest kvæði á Braga þegar fram líða stundir. Stefnt er að því að færa inn í þessa einingu sem mest af íslenskum kveðskap, að minnsta kosti fram til 1800. Kostað verður kapps um að hafa alltaf besta fáanlegan texta ljóðanna í þessari einingu. Ljóð sem skráð eru í heild eru merkt sérstaklega með mynd af blaðsíðu.

Lausavísur: Skráðar hafa verið um 880 vísur og þær flokkaðar og gerð grein fyrir tildrögum þeirra og sögum sem þeim tengjast séu þær þekktar. Þessi eining ætti að vera orðin nokkuð hnökralítil þótt vafalaust megi þar að ýmsu finna. Á síðustu mánuðum hafa verið færðar inn nokkrar fornar dróttkveðnar vísur og sumar þeirra skýrðar. Áfram verður unnið að því að skrá í þessa einingu lausavísur, einkum þó frá eldri tíma.

Lög: Milli sjötíu og áttatíu lög hafa verið skráð í grunninn og eru flest þeirra úr Sálmabók Guðbrands 1589. Talsvert hefur verið unnið í þessari einingu upp á síðkastið. Aðeins hefur verið bætt við lögum og gerð hefur verið grein fyrir þeim og sögu þeirra. Þá er nú búið að tengja lög og bragarhætti og opna þar með leið til frekari rannsókna á samspili laga og bragforms. Vantar nú aðeins herslumuninn á að eining þessi sé fullbúin til skráningar.

Handbók: Í henni eru skýringar á táknmáli bragarhátta, eins og þeir eru táknaðir í Braga, ásamt helstu hugtökum sem fyrir koma á vefnum og í óðfræði yfirleitt. Handbók ætti að vera orðin nokkuð hnökralítil en við hana verður þó vitaskuld bætt eftir því sem tímar líða.

Vinna við Braga. Margir hafa komið að vinnu við Braga – óðfræðivef frá því honum var ýtt úr vör. Tölvuvinnslu og forritun hafa annast: Jón Bragi Björgvinsson, Halldór Svansson og Bragi Valdimar Skúlason og nú annast þá vinnslu Bjarki M. Karlsson. Sigríður Helga Hauksdóttir hannaði útlit vefsins. Bragskráningu og fræðilega vinnu við hana hafa annast: Kristján Eiríksson, Þórður Helgason, Yelena Sesselja Helgadóttir, Steinn Kristjánsson, Harpa Björnsdóttir og Sigurborg Hilmarsdóttir. Skráningu laga og vinnu við tónlistina hefur Elín Gunnlaugsdóttir einkum annast en einnig hefur Guðrún Laufey Guðmundsdórrir komið að þeim starfa. Skráningu ljóða og lausavísna á vefinn hefur Kristján Eiríksson að mestu leyti séð um einn. Þá hafa eftirtaldir unnið að því að koma lausavísum og helgikvæðum á tölvutækt form og samræma stafsetningu þeirra: Katrín Ragnarsdóttir, Sverrir Norland og Reynhildur Karlsdóttir. Fæst af því hefur þó verið sett inn á Braga enn sem komið er.  

Bragi er síbreytilegur vefur sem vex og dafnar eftir því sem meira efni kemur inn á hann. Bjarki M. Karlsson vinnur nú að frekari þróun forritunar fyrir vefinn og hefur þegar breytt viðmóti hans nokkuð frá því sem var og aukið möguleika hans á ýmsa vegu. Fyrir not vefsins skiptir þó hvað mestu að skjala- og bókasöfnum víðsvegar um land gefst nú kostur á að fá sitt rúm á vefnum. Hefur Vísnavefur Skagfirðinga þegar runnið þar inn með öllum sínum lausavísnafjölda. Þá hafa einnig bæst í hópinn Kvæðasafn Vestmannaeyja og Kvæðasafn Kópavogs og er skráning í þau nú rétt að hefjast. Hægt er að komast í hvert safn fyrir sig á fellilistanum til vinstri sem merktur er Söfn. – Einnig má geta þess að Bjarki M. Karlsson vinnur nú að skráningu íslenskra dægurlagatexta í Braga en sá flokkur er enn sem komið er einungis nýttur til rannsókna og ekki opninn almenningi.
  Á næstunni verður unnið að frekara samstarfi við skjala- og bókasöfn út um land en einnig lögð  áhersla á að treysta grunninn og leiðrétta og bæta einstakar einingar hans. Einingarnar lausavísur og ljóð eru  nú vonandi orðnar allvel úr garði gerðar, þótt sjálfsagt megi finna á þeim einhverja annmarka. Á næstu mánuðum verður áfram hugað að skráningu ljóða og auka við hugtökum í Handbók og reynt að bæta myndræna framsetningu bragarhátta. Einnig verður bætt við vísum í lausavísnaeiningu og lögð áhersla á að fá vísur eftir höfunda sem víðast af landinu og verður þar hlutur hinna nýju safna trúlega drýgstur. Öllum ábendingum um einingarnar lausavísur, handbók, og ljóð verður svarað eftir föngum. Síðan kemur röðin smám saman að næstu einingum.

Njótið vel,

1. maí 2012,

Kristján Eiríksson