Söfn

Íslenska
Nynorsk
Esperanto

Persónuvernd:

Vefurinn safnar engum upplýsingum um notendur sína. Leturgerðir eru frá Google sem skráir notkun á þeim.
Vefkökur (cookies) eru aðeins notaðar til þess að halda utan um innskráningar þeirra sem annast efnisstjórn.

Eftirmæli eftir Hjálmar hugumstóra

Fyrsta ljóðlína:Frá því glósa fer ég rétt
Viðm.ártal:≈ 1850
Tímasetning:Ort fyrir 1852
Flokkar:Rímur , Eftirmæli

Skýringar

Sjá nánar grein Braga Halldórssonar í sjöunda árgangi Sónar, 2009. Skýringar neðanmáls gerði Bragi.
1.
Frá því glósa fer eg rétt
fornar greina sögur,
mundar ljósa mörkin nett
myndaði kvæðin fögur.
2.
Horfin vansa hýrust drós
hetju þráði bjarta,
ástar glansa lífsins ljós,
logaði glatt í hjarta.
3.
Þannig ræddi bauga brú
blíðu máls af tali:
„Heiðri gæddur heldur þú
heim í konungs sali.
4.
Best mun skýra frægðum frá
fremdar hýsir branda,
gyllta svíra glóir á
gota hnísu landa.
5.
Vænstan held eg vininn nú
vera bráðum kominn,
hefur fellda þrjóta þú
þann og skæða vominn.
6.
Hefur skorið brynjur bert
blóði drifin höndin,
konungborinn kjörinn ert
konungs yfir löndin.
7.
Hetjan snjalla heiður ber,
hatar hnjóð og styggðir
svo að allir unna þér
um Svíþjóðar byggðir.
8.
Það skal hvetja þanka bert
þér til snjallra dáða
því þú hetja æðsta ert
allra norðurláða.
9.
Meinin sóast mótæltis
meður blóma dáðum
þegar eygló indælis
okkur ljómar báðum.“
10.
Heiðurs klára hadda Gná
hröð að eftirlitum,
sorgar bára svört og há
svam að brúðar vitum.
11.
Heljar broddur bana sár
brjóstið skar og iður,
lagði Oddur krafta knár
kappann snara niður.
12.
Döglings hýra dóttir sér
– dróst að meiri voðinn –
liðinn víra álfur er
allur blóði roðinn.
13.
Angurs fálmar eitruð skálm
inn í hjartað bera
þegar Hjálmars hún sá hjálm
höggvinn bjartan vera.
14.
Fyrst eldinga girtur glóð
grérinn fangar trega,
brynju, hringinn, banaljóð
bar fram sköruglega.
15.
Frá berserkjum felldur þar,
flóðs og dreyra valinn,
hreystiverkin hetjunnar
he[y]rði hún öll upp talin.
16.
Ástin megna í brjósti brann,
brúðar titrar öndin,
sinna vegna hefði hann
heljar bitru gröndin.
17.
Hóf að tala hilmirs jóð,
hjartað berst og stynur:
„Eg vil gala erfiljóð
um þig, besti vinur.
18.
Undrum gegnir ef að nú
er mitt hjarta sofið.
Minna vegna hefur þú
hjálma og brynjur klofið.
19.
Fleins í regni fjörug hönd
fögrum beitti skjóma.
Minna vegna léstu lönd
liggja í friðar blóma.
20.
Hjörs við megna hretviðrið
hetjum byltir snjöllum.
Minna vegna gafstu grið,
grundum sörva öllum.
21.
Gladdi þegn og fögur fljóð
frægðar hetjan rara.
Minna vegna léstu ljóð
ljúft af vörum fara.
22.
Æ var kærust unan mín
æsku þægra daga
þá hljóðskæra harpan þín
háttum skipti braga.
23.
Það skal fregna fylkir skír
fljóð er hrjáð og kvalið.
Minna vegna hefur hýr
hér á láði dvalið.
24.
Þó þú, Hjálmar, særður sért
sextán eiturskeinum
heyri álma Yggjar bert:
Ann eg kappa hreinum.
25.
Álfinn skjalda einn eg kýs,
yndis þræði vega
þó að baldin banadís
breytti hræðilega.
26.
Allt til friðar eflist mér
– að þeim miðar dómi –
þó að liðinn liggi hér
laufa viður frómi.
27.
Eitrað bandið bana vírs
brjósti þrengir mínu
eins og brandur Angatýrs
aftraði lífi þínu.
28.
Ást og trú mér gæfan gaf
geðs um fróma vega,
hjá þér búa héðan af,
hetjan blómalega.
29.
Svo var brandur bitri þinn
borinn sterkri mundu,
við skiljandi vininn minn
verð eg enga stundu.
30.
Heyri gotna sveit um sinn,
svipt er hryggð úr geði,
blóði flotna faðminn þinn
fell eg í með gleði.
31.
Er það kærust unan mín
– andar kvöl má svía
þar hljóðskæra harpan þín
hætti kveður nýja.
32.
Veit eg lifir þægur þar
þó ei beitir skjóma
sem að himins heiðgeislar
helgan veita blóma.
33.
Engin hræða ama ský,
önduðum fæðist gaman,
blíðheim gæfa búnum í,
best með næði saman.
34.
Hinsta stundin lífsins lér
lof um þig að vanda,
allar syngi meður mér
meyjar Norðurlanda.“
35.
Harmi sprungin hnígur mey
hels að ljótu gini,
látin, þrungin auðar ey
arms að spjóta hlyni.
36 Angurs þrætur allar sló
íta knáa og lina.
Öðling grætur, Oddur hló
yfir náum vinar.
37.
Brjótur kylfa svo við segg
svar nam brýna ódeiga:
„Þú mátt, gylfi grár á skegg,
gremju þína eiga.
38.
Hýrust frúin hnigin er
hels að opnu setri.
Sjáðu nú að ástin er
eiturvopni betri.
39.
Lífs í blóma lifandi
lifðu á beðju Grana
ef ægis ljóma apaldri
áður gæfir hana.
40.
Harmur nakinn hjartað sker
hryggðar fjötrar vaður.
Vel er maklegt þetta þér,
þengill fjörgamlaður.“
41.
Á burt reiður Oddur gekk,
ei var spaug að sjá hann,
höggvers meiða marga fékk,
myndaði haug ósmáan.
42.
Bjuggu sveittir býli nás
bestu sölum fegra,
ei var neitt á úlfa bás
annað heiðurlegra.
43.
Bar í fjörgur baug og fé
burða knáa hetja,
Ingibjörgu í kappans kné
kátur náir setja.
44.
Drengur byrgir dáins rann
dyggur liðs með skörum,
lengur syrgir hún ei hann
hauðurs undir spjörum.


Athugagreinar

1.
glósa: skrifa
1.
mundar (handar) mörk (skógur): kona
2.
drós: kona
3.
bauga (hringa) brú: kona
4.
hýsir branda (sverða): hermaður
4.
svíri: háls, (hér) höfuð, stefni, trjóna
4.
goti (hestur) hnísu landa (sjávar): skip
5.
vomur: raumur, ógeðfelld persóna
7.
hnjóð: álas, ámæli
8.
norðurláð: Norðurlönd
9.
eygló: sól
9.
indæli: unaður, yndi.
10.
hadda (hára) Gná (sendimær Friggjar): kona
10.
svam (þt. af svimma): synti
12.
döglingur: konungur
12.
víra (vopna) álfur: hermaður
13.
skálm: sverð
14.
glóð eldinga: sverð
14.
grér(i): maður
15.
dreyri: blóð
15.
valur: hinir föllnu á vígvelli
16.
megn: mikill
16.
grand: tjón
17.
hilmi(r)s (konungs) jóð (barn): konungsbarn
17.
gala: kveða.
19.
fleins (odds) regn: orusta
19.
skjómi: sverð
20.
hjörs (sverðs) hretviðri: orusta
20.
megn: mikill
20.
grund (jörð) sörva ((perlu)festa): kona
21.
fljóð: kona
21.
rar: sjaldgæfur, undarlegur, góður – tökuorð úr dönsku rar svipaðrar merkingar
22.
þægur: geðþekkur
22.
harpa: (hér) tákn skáldskapar
23.
fylkir: konungur
23.
skír: hreinn, bjartur
24.
Yggjar (ft. af Yggur: Óðinn) álma (boga): menn.
25.
álfur skjalda: hermaður
25.
banadís: valkyrja
26.
laufa (sverða) viður: hermaður. frómur: ágætur, réttlátur.
27.
bana vír (vopn): sverð
27.
brandur: sverð
28.
mund: hönd
30.
gotna (manna) sveit: menn
31.
svía: minnka, draga úr
32.
skjómi: sverð
33.
blíðheim búnum: Merking er óljós
35.
auðar ey: kona.
35.
spjóta hlynur (viður): hermaður
36.
ítar: menn
36.
öðling (nf.): öðlingur, konungur
37.
brjótur kylfa: hermaður
37.
nam (hjálparsögn) brýna: brýndi
37.
gylfi: konungur
39.
beðja (rekkja) Grana (hests Sigurðar Fáfnisbana): jörð
39.
ægis (hafs) apaldur (stórt tré): skip; ljómi skips: víkingur, sæfari.
40.
vaður: band, kaðall
40.
þengill: konungur
41.
höggver: ormsheiti, alg. í rímnakenningum. Orðið er e.t.v. afbökun úr haugvarður, eiginlega ,sá sem ver eða verndar hauga‘ og virðist merking orðsins hér helst sú; meiður (tré) þess sem ver haug: hermaður
42.
býli nás (líks): haugur
42.
úlfa bás: jörð
43.
fjörgur: fjörugur, glaður
43.
burða knár: sterkur
43.
náir: nær
44.
dáins rannur (hús): haugur
44.
hauðurs (lands) spjarir (föt): grassvörður