Söfn

Íslenska
Nynorsk
Esperanto

Persónuvernd:

Vefurinn safnar engum upplýsingum um notendur sína. Leturgerðir eru frá Google sem skráir notkun á þeim.
Vefkökur (cookies) eru aðeins notaðar til þess að halda utan um innskráningar þeirra sem annast efnisstjórn.

Máríuævi eða Lífssaga helgustu Guðs móðir

Fyrsta ljóðlína:Eg vil jómfrú eina / jafnan lofa best
Viðm.ártal:≈ 1600
Tímasetning:340–346

Skýringar

Með lag: Eg vil eina jómfrú lofa
1.
Eg vil jómfrú eina
jafnan lofa best.
Heimur ei hlaut þá neina
henni samlíkist.
Guðs menn ætíð greina
gæfuna hennar mest,
leyfist mér ei leyna,
las eg um það flest.
2.
Fyrstu feðgin bæði
fögnuð heyrðu þann,
syndlaust kvenmanns sæði
sigri falsarann.
Síðan segja fræði
sannan Guð og mann
frómust meyja fæði,
fylgd vor nefnist hann.
3.
Frændleifð Davíðs fróma,
fræg var Máríu ætt.
Burðug hjón með blóma
barn það hafa fætt.
Líf og siðir ljóma,
lærdóms hafa gætt,
ólst mey upp í sóma,
ást og lof fékk sætt.
4.
Jómfrú Jósef hreinum
játuð snemma var,
hæfði honum einum
hennar vernd og svar.
Hrein í hjúskaps greinum
himnakónginn bar,
svo ei mætti meinum
meyjar líf né far.
5.
Herrann henni sendi
höfuðengil sinn,
getnað Krists að kenndi,
kom til meyjar inn:
Frá þér frómast kvendi
fæðist lausnarinn,
alls vald hefur í hendi
hæsta son og þinn.
6.
Ansar ágæt meyja:
Öngvan kennd eg mann.
Engill enn réð segja:
Anda heilagan
sig að henni hneigja
hæsta kraftinn þann,
hennar hag mun beygja,
hvört orð verka kann.
7.
Öngvan grun á gjörði,
Guðs boð hylltist að.
Trú og hjartað heyrði,
hlýðni búna bað
ambátt Guðs að yrði
óskað sér og kvað:
Eftir þínu orði
á mér fyllist það.
8.
Þá Guðs son getið hefur
gekk til frændfólks hart,
kærleiks tign ei tefur,
tókust kveðjur snart.
Fóstri fagnað gefur
framar kvenna art,
andinn eldri krefur,
um það mælir margt:
9.
Hæsta herrans móðir,
helgust kvenna ert.
Blessaðan ber þú gróður,
barn mitt fann þann snert.
Sannrar trúar sjóður
sæla fékk þig gjört,
helst sá hagur góður
hét þér Drottinn bert.
10.
Sætt lof Guði syngur,
sæl mey Máríá:
Hæstur himna kóngur
hóf mig þernu smá.
Af stól herra stingur,
styrk lét auma fá
og allur aldar hringur
ástgjöf þessa á.
11.
Hálft misseri hafði
hjá Elísabet,
það sem þörfin krafði
þjónað gjarnan lét.
Svæfði son og vafði,
sá Jóhannes hét,
í heimför hvörgi tafði,
hitti Nasaret.
12.
Fyrr en Jósef frómi
frúnni tæki við
lýst varð leyndum dómi,
lífs vöxt bar í kvið.
Vitur vill í tómi
vægja frægð og frið,
þótti sér ei sómi
að samhyllast þann sið.
13.
Þögull hugsar þetta,
þar með sofnar einn,
engils orð réð frétta:
Ótta hafðu ei neinn.
Máríu meyju rétta
máttu elska hreinn,
af anda Guðs ólétta
elst af henni sveinn.
14.
Jungfrúr jóðið sæta
Jesúm nefni þér.
Sá mun syndir bæta,
sinn lýð kvitta hér.
Vaknaður vill gæta
vitrunar sem ber,
hélt við meyju mæta,
við munað forðar sér.
15.
Skattgjöld skipuð vóru,
skyldast hvör mann heim.
Helgust hjónin fóru
hratt til Betlehem.
Davíðs ætt að svóru,
eins var báðum tveim,
í feikn og fátækt stóru
ferð var óhent þeim.
16.
Í ættborg eigi náðu
ábýli né vist.
Lögleg hjón lítt fjáðu
liðsemd hafa misst.
Öngvir að þeim gáðu,
í eyðni fengu gist,
í húsi harla smáðu
hvílast mædd og þyrst.
17.
Ólétt mey þar elur
æðstan himna kóng,
af sér um hann velur,
önnur fær ei föng.
Í stalli Drottinn dvelur,
dimma nótt var löng,
brjóstið barnið selur,
byrjar sætan söng.
18.
Hirðar feðgin fundu,
fréttum lýstu þar:
Engill oss á grundu
um Krist vitni bar.
Sáum í samri stundu
sveitir himneskar.
Líknar lærdóm mundu,
lofgjörð kunnug var.
19.
Minnug mátti vera
mey sú Máría hét,
ein kunni öll bera
orð og tákn sem set.
Síðan sjálf kunngjöra
svo upp skrifað get,
á áttadag umskera
ungan son sinn lét.
20.
Stjörnu geislar góðir
greina húsið það,
fundu herrar fróðir
fjærri austan að
son og sæla móðir
síðan í þeim stað.
Hrein trú, hné og sjóðir
hafa vegsamað.
21.
Fram leið fjöldi daga,
fór til kirkjunnar,
góðfús gætti laga,
Guðs son þangað bar.
Fórn sem flestir plaga
fyrir hann greiddi þar,
helgust eins sér haga
sem hjónum skyldugt var.
22.
Ágæt í musteri
ungbarn hafa fært,
kom þar að sá kjöri
kröftug náð fékk hrært.
Sækist sveinninn beri
söng það hafði lært,
að eins allir gjöri,
undrast feðgin kært.
23.
Frúnni forspá gjörði
frómur Simeon:
Minnst sá mörgum verði
mesta heill og tjón.
Sál þín mun á sverði
særð fyrir þinn son,
að sig hjörtun herði
hulin manna sjón.
24.
Öll boð lögmáls enda
óskyld báðum tveim,
tákn og tilsögn kennda
trúna jók í þeim,
dyggðar dæmi senda
dýrri gull og seim.
Úr því aftur venda
í Nasaret heim.
25.
Um hús og heima efni
hafði forsjón manns,
fóstrinn fékk í svefni
fregn og guðlegt ans.
Bauð í burtu stefni
brátt til Egyptalands,
svo kóngur kalls ei hefni
á Kristí né móður hans.
26.
Jósef bregður blundi,
burt fór sömu nótt,
missir öngvan mundi,
mæðgin frelsar fljótt.
Ár sjö með þau undi
hjá egypskri drótt,
beið til þess blóðhundi
banað hafði sótt.
27.
Svar Guðs fékk þar síðan
sá er Jósef hét:
Ei þarft hér að bíða,
ættland meira met,
ógn skalt öngri kvíða,
óvin eg dauðan get.
Með svein og fljóðið fríða
fór í Nasaret.
28.
Hætti reiðin ranga,
réttu vel úr sorg,
huggun heima fanga,
hvíld og góða björg.
Árlega uppganga
í Jórsalaborg,
bratta leið og langa.
Liðu árin mörg.
29.
Eitt sinn enn upp fóru
og tólf vetra sveinn
til hátíðar stóru,
töldu ei baga neinn.
Um viku þar vóru,
veittist sermon hreinn,
svo heim aftur sneru,
son var eftir einn.
30.
Ofmjög ætlan trúa
ættfólk hyllist að,
einn dag ofan snúa,
ekki fundu það.
Í hóp sem hjá þeim búa,
hvör mann góðs þeim bað.
Hrygg í harmi og lúa
hvörfu aftur í stað.
31.
Þrjá daga þar leita
þessi blessuð hjón,
svefn og saðning neita,
syngja marga bón.
Mæða sig til sveita,
syrgja mesta tjón,
meyjan hugsun heita
hafði um sinn son.
32.
Í kirkjuna koma,
kennifeðrum hjá
hæst í sess og sóma
soninn fundu þá.
Svör hans, sögn og dóma
sérhvör undrast má.
Fagnar meyjan fróma,
firnar þá hann sá:
33.
Jesús, son minn sæti,
sára fékkst oss pín,
með sorg og mótlæti,
mædd leituðum þín.
Ansar son ágæti:
Um mig trega týn,
föðursins frægð að bæti
fremst er skyldan mín.
34.
Orð þau ekki skilja
enn þó væri skýr,
móðir mun þau hylja,
minnug að þeim býr.
Son má sér ei dylja,
samt heim með þeim snýr,
veitti þeirra vilja,
var þeim dæll og hýr.
35.
Bækur votta víða
var þar helgust frú,
fóstrinn framdi smíðar,
forstóð þeirra bú.
Tala þeirrar tíðar
tólf ár eru og þrjú,
sæli Jósef síðar
sofnaði í trú.
36.
Sonur sess og gæði
síðan veitti þar,
fulla þörf og fæði,
forsjón þeirra bar.
Byrjar blessuð fræði,
birtist hvör hann var,
í Kana brúðkaup bæði
boðin fjórða ár.
37.
Vín í veislu þrýtur,
veik til sonar síns:
Hjónum bjarga hlýtur,
í hjávist kraftar þíns.
Móður bæn ei brýtur,
bíð til tíma míns.
Trúin náðar nýtur,
nóg var þá til víns.
38.
Heilög ritning hælir
hafi hjónum sett:
Hvað minn sonur mælir,
minnist gjöra rétt.
Allir eru sælir
sem orð Guðs fylla slétt.
Hræsnin hlýðni tælir,
hans orð virðir létt.
39.
Borg Nasaret sjáum
síðan skildust við.
Kómu í Kapernáum,
Kristí fylgdi lið.
Í sjóstað ei smáum
áttu sess og frið,
mey á herra háum
hélt með sæmd og sið.
40.
Öngvan metnað manna
mæðgin hafa átt,
auð og óhóf granna
öldin virðir hátt.
Svo megum vér það sanna,
við son vill mæla fátt,
flokkar fólks það banna,
fékk ei rúm um gátt.
41.
Undrast mjög ófróðir
orð hans, verk og tal,
trésmið tjá hann þjóðir,
tign hann virða skjal.
Máría hans móðir
minnst í vorum sal,
hans ætt og hvör bróðir
hulinn oss ei skal.
42.
Auðna heims ódæla
á þeim hafði þjóst,
meinar lof að mæla,
mjög þó gangi ljóst.
Ei má andann tæla
orð hjá kvinnu bjóst,
sann eg móður sæla,
sú þér veitti brjóst.
43.
Í lausnarans liði,
líka kvenfólk var,
mey, móðir af Guði,
meinum helsta þar.
Sonar orð og siði
sú heyrði og bar,
full af trúar friði
fús til ástsemdar.
44.
Til Jórsala seinast
sonar ferð var hjá,
eins af öllum meinast
athöfn hans þar sá.
Hana með borðhald hreinast
helgust einninn þá,
svo í sundur greinast
sal þeim gekk hún frá.
45.
Undir kross hjá Kristí
klárust meyjan stóð,
frið og fögnuð missti,
féll á hana blóð.
Harmur hjartað nisti,
hryggð með sáran móð,
eins angrað í brysti,
aldrei var neitt fljóð.
46.
Mann sá móður svinna,
mestu þoldi pín:
Hlýðni harm skal vinna
hér þó missir mín.
Sjá þar son þinn kvinna,
sá skal gæta þín.
Eins réð svein áminna,
að sé móður sín.
47.
Forsjó frúnni veitir
frá því Jóhannes
sem barn við móður breytir,
búinn vel til þess.
Hlífð og huggun veitir,
hlýðni, sæmd og sess,
sjö ár þar um sveitir,
sá til uppheldis.
48.
Dauða Krists var viður,
veik ei krossi frá,
af tré tekinn niður
tiginn son sinn sá,
í steinþró sem var siður
sér hún smurður lá.
Sterk trú móður styður,
stóðst því hörmung þá.
49.
Ljúf hjá lærisveinum
líka var þá stödd
hirð af herra einum
í húsi öll var kvödd.
Hold með helgum sveinum
hóf þeim sæta rödd,
allra mest þá meinum
móðir yrði glödd.
50.
Allt að uppstigningu
oft fékk soninn séð.
Á fjall öll þau gengu,
uppför hefur þar skeð.
Hjá Krist þar saman hengu,
hlaut Matthías veð,
andans ástgjöf fengu,
eins var hún þar með.
51.
Yfir söfnuð sonar
sjö ár hafði ráð,
sönnust vitni sjónar,
sjálf hefur þeim tjáð.
Hvör mann veit til vonar
verða því uppskráð,
þar með Guði þjónar,
þekk við hæstu náð.
52.
Lyndislík var Kristí.
Líf hennar og sál
andi Guðs upplýsti,
eins verk, sið og mál.
Á synd aldrei fýsti,
auð, metnað né brjál,
til Guðs gæsku þyrsti,
gjörði öngum tál.
53.
Alla ævi næsta
ól í mótlæti,
Guði hlýðni hæsta
hvört sinn lét í té.
Hún fékk heiður stærsta,
hrósan lét ei ské,
hélt sig heldur smæsta
helgust mey þó sé.
54.
Hennar helgust dæmi
hrein er ást og trú,
í brjósti blessað næmi
best varðveitti sú.
Kristnum sem vel sæmi
að sjá um hús og hjú,
heilt vill hvörjum kæmi,
hjálpargjörn var frú.
55.
Hérvist vissa könnum
vart sextíu ár,
hjá síns sonar mönnum
sofnar meyja klár.
Í friði og fögnuð sönnum
fann ei dauðans sár,
öllum efa bönnum,
ástmenn felldu tár.
56.
Í leiði lík með blóma
lagði helgra hönd,
í dýrð, líf og ljóma
leidd var hennar önd.
Um sælu þá og sóma
sögn er mér of vönd,
Krists postular koma
með kenning vítt um lönd.
57.
Mey, Guðs móðir finnum
mitt í ágústó,
æðri öllum kvinnum,
ágætlega dó.
Mennt þó marga kynnum,
mál sem Ciceró,
virðing þá ei vinnum
væri makleg þó.
58.
Máríu nafn þá þýðir
það er remmusjór,
hennar raun það hlýðir
hér var beisk og stór.
Heims þó harma líðir
heill þér Drottinn sór,
sætt vín fær um síðir
súrt því undan fór.
59.
Eg vil Máríu ævi
öll greina með vers,
við árið varð í hæfi
vísna fjöldi þess.
Biðjum Guð oss gæfi
gleði og himna sess,
sorgir manna svæfi
söngur Ólafs prests.