Söfn

Íslenska
Nynorsk
Esperanto

Persónuvernd:

Vefurinn safnar engum upplýsingum um notendur sína. Leturgerðir eru frá Google sem skráir notkun á þeim.
Vefkökur (cookies) eru aðeins notaðar til þess að halda utan um innskráningar þeirra sem annast efnisstjórn.

Eddukvæði 12

Helgakviða Hundingsbana I ÍF

EDDUKVÆÐI
Bálkur:Eddukvæði
Fyrsta ljóðlína:Ár var alda / þat er arar gullu
Bragarháttur:Fornyrðislag
Viðm.ártal:≈ 900–1275

Skýringar

Ekki er hægt að slá öðru fram með fullri vissu um aldur eddukvæða en að þau eru ekki yngri en frá u.þ.b. 1270. Þá er sennilegt að sköpun þeirra í munnlegri geymd hafi staðið lengi yfir. Þau fá hér viðmiðunarártalið 1000 til að auðvelda flokkun án þess að í því felist tilgáta um eiginlegan aldur.
Hér hefr upp kvæði frá Helga Hundingsbana þeira ok H.*
Vǫlsungakviða
1.
Ár var alda
þat er arar gullu,
hnigu heilǫg vǫtn
af Himinfjǫllum;
þá hafði Helga
inn hugumstóra
Borghildr borit
í Brálundi.
2.
Nótt varð í bœ,
nornir kvómu,
þær er ǫðlingi
aldr um skópu;
þann báðu fylki
frægstan verða
ok buðlunga
beztan þykkja.
3.
Sneru þær af afli
ørlǫgþáttu,
þá er borgir braut
í Brálundi;
þær um greiddu
gullin símu
ok und mána sal
miðjan festu.
4.
Þær austr ok vestr
enda fálu,
þar átti lofðungr
land á milli;
brá nipt Nera
á norðrvega
einni festi,
ey bað hon halda.
5.
Eitt var at angri
Ylfinga nið
ok þeiri meyju
er munúð fœddi;
hrafn kvað at hrafni,
sat á hám meiði
andvanr átu:
„Ek veit nǫkkut.
6.
Stendr í brynju
burr Sigmundar,
dœgrs eins gamall,
nú er dagr kominn;
hvessir augu
sem hildingar,
sá er varga vinr,
vit skulum teitir.“
7.
Drótt þótti sá
dǫglingr vera,
kváðu með gumnum
góð ár komin;
sjálfr gekk vísi
ór vígþrimu
ungum fœra
ítrlauk grami.
8.
Gaf hann Helga nafn
ok Hringstaði,
Sólfjǫll, Snæfjǫll
ok Sigarsvǫllu,
Hringstǫð, Hátún
ok Himinvanga,
blóðorm búinn
brœðr Sinfjǫtla.
9.
Þá nam at vaxa
fyr vina brjósti
álmr ítrborinn
ynðis ljóma;
hann galt ok gaf
gull verðungu,
sparði eigi hilmir
hodd blóðrekinn.
10.
Skammt lét vísi
vígs at bíða,
þá er fylkir var
fimmtán vetra,
ok hann harðan lét
Hunding veginn,
þann er lengi réð
lǫndum ok þegnum.
11.
Kvǫddu síðan
Sigmundar bur
auðs ok hringa
Hundings synir,
þvíat þeir áttu
jǫfri at gjalda
fjárnám mikit
ok fǫður dauða.
12.
Létat buðlungr
bótir uppi,
né niðja in heldr
nefgjǫld fá;
ván kvað hann mundu
veðrs ins mikla
grára geira
ok gremi Óðins.
13.
Fara hildingar
hjǫrstefnu til,
þeirar er lǫgðu
at Logafjǫllum;
sleit Fróða frið
fjánda á milli,
fara Viðris grey
valgjǫrn um ey.
14.
Settisk vísi,
þá er vegit hafði
Álf ok Eyjólf,
und Arasteini,
Hjǫrvarð ok Hávarð,
Hundings sonu;
farit hafði hann allri
ætt geirmímis.
15.
Þá brá ljóma
af Logafjǫllum,
en af þeim ljómum
leiptrir kvómu;
– – –
hávar und hjálmum
á Himinvanga;
brynjur váru þeira
blóði stokknar,
en af geirum
geislar stóðu.
16.
Frá árliga
ór úlfíði
dǫglingr at því
dísir suðrœnar,
ef þær vildi heim
með hildingum
þá nótt fara;
þrymr var álma.
17.
En af hesti
Hǫgna dóttir
– líddi randa rym –
ræsi sagði:
„Hygg ek at vér eigim
aðrar sýslur
en með baugbrota
bjór at drekka.
18.
Hefir minn faðir
meyju sinni
grimmum heitit
Granmars syni,
en ek hefi, Helgi,
Hǫðbrodd kveðinn
konung óneisan
sem kattar son.
19.
Þá kømr fylkir
fára nátta,
nema þú honum vísir
valstefnu til
eða mey nemir
frá mildingi.“
20.
„Uggi eigi þú
Ísungs bana,
fyrr mun dólga dynr,
nema ek dauðr sják.“
21.
Sendi áru
allvaldr þaðan
of lopt ok um lǫg
leiðar at biðja,
iðgnógan
Ógnar ljóma
brǫgnum bjóða
ok burum þeira.
22.
„Biðið skjótliga
til skipa ganga
ok ór Brandeyju
búna verða.“
Þaðan beið þengill,
unz þinig kvómu
halir hundmargir
ór Heðinseyju.
23.
Ok þar af stǫndum
ór Stafnsnesi
beit hans út skriðu
ok búin gulli;
spurði Helgi
Hjǫrleif at því:
„Hefir þú kannaða
koni óneisa?“
24.
En ungr konungr
ǫðrum sagði,
seint kvað at telja
af Trǫnueyri
langhǫfðuð skip
und líðǫndum,
þau er í Ǫrvasund
útan fóru:
25.
„Tólf hundruð
tryggra manna,
þó er í Hátúnum
hálfu fleira
víglið konungs;
ván erum rómu.“
26.
Svá brá stýrir
stafntjǫldum af
at mildinga
mengi vakði,
ok dǫglingar
dagsbrún sjá,
ok siklingar
sneru upp við tré
vefnistingum
á Varinsfirði.
27.
Varð ára ymr
ok járna glymr,
brast rǫnd við rǫnd,
reru víkingar;
eisandi gekk
und ǫðlingum
lofðungs floti
lǫndum fjarri.
28.
Svá var at heyra,
er saman kvómu
Kólgu systir
ok kilir langir,
sem bjǫrg eða brim
brotna myndi.
29.
Draga bað Helgi
há segl ofarr,
varðat hrǫnnum
hǫfn þingloga,
þá er ógurlig
Ægis dóttir
stagstjórnmǫrum
steypa vildi.
30.
En þeim sjálfum
Sigrún ofan
fólkdjǫrf um barg
ok fari þeira;
snørisk ramliga
Rán ór hendi
gjálfrdýr konungs
at Gnipalundi.
31.
Sat þar um aptan
í Unavágum,
flaust fagrbúin
fljóta knáttu,
en þeir sjálfir
frá Svarinshaugi
með hermðar hug
her kǫnnuðu.
32.
Frá góðborinn
Guðmundr at því:
„Hverr er landreki
sá er liði stýrir
ok hann feiknalið
fœrir at landi?“
33.
Sinfjǫtli kvað,
slǫng upp við rá
rauðum skildi,
rǫnd var ór gulli;
þar var sundvǫrðr
sá er svara kunni
ok við ǫðlinga
orðum skipta:
34.
„Segðu þat í aptan,
er svínum gefr
ok tíkr yðrar
teygir at solli,
at sé Ylfingar
austan komnir,
gunnar gjarnir,
frá Gnipalundi.
35.
Þar mun Hǫðbroddr
Helga finna,
flugtrauðan gram,
í flota miðjum,
sá er opt hefir
ǫrnu sadda,
meðan þú á kvernum
kysstir þýjar.“
36.
„Fátt mantu, fylkir,
fornra spjalla,
er þú ǫðlingum
ósǫnnu bregðr;
þú hefir etnar
úlfa krásir
ok brœðr þínum
at bana orðit,
opt sár sogin
með svǫlum munni,
hefr í hreysi
hvarleiðr skriðit.“
37.
„Þú vart vǫlva
í Varinseyju,
skollvís kona,
bartu skrǫk saman;
kvaztu engi mann
eiga vilja,
segg brynjaðan,
nema Sinfjǫtla.
38.
Þú vart in skœða,
skass, valkyrja,
ǫtul, ámáttlig,
at Alfǫður;
mundu einherjar
allir berjask,
svévís kona,
um sakar þínar.
39.
Níu áttu vit
á nesi Ságu
úlfa alna,
ek var einn faðir þeira.“
40.
„Faðir varattu
fenrisúlfa,
ǫllum ellri,
svá at ek muna,
síz þik geldu
fyr Gnipalundi
þursa meyjar
á Þórsnesi.
41.
Stjúpr vartu Siggeirs,
látt und stǫðum heima,
vargljóðum vanr
á viðum úti;
kómu þér ógǫgn
ǫll at hendi,
þá er brœðr þínum
brjóst raufaðir,
gørðir þik frægjan
af firinverkum.“
42.
„Þú vart brúðr Grana
á Brávelli,
gullbitluð vart
gǫr til rásar;
hafða ek þér móðri
margt skeið riðit
svangri und sǫðli,
simul, forbergis.
43.
Sveinn þóttir þú
siðlauss vera,
þá er þú Gullnis
geitr molkaðir,
en í annat sinn
Imðar dóttir,
tǫtrughypja.
Vill þú tǫlu lengri?“
44.
„Fyrr vilda ek
at Frekasteini
hrafna seðja
á hræjum þínum
en tíkr yðrar
teygja at solli
eða gefa gǫltum.
Deili grǫm við þik.“
45.
„Væri ykkr, Sinfjǫtli,
sœmra myklu
gunni at heyja
ok glaða ǫrnu
en sé ónýtum
orðum at bregðask,
þótt hringbrotar
heiptir deili.
46.
Þykkjat mér góðir
Granmars synir,
þó dugir siklingum
satt at mæla;
þeir hafa markat
á Móinsheimum
at hug hafa
hjǫrum at bregða.“
47.
Þeir af ríki
renna létu
Svipuð ok Sveggjuð
Sólheima til,
dala dǫggótta,
døkkvar hlíðir;
skalf mistar marr
hvars megir fóru.
48.
Mœttu þeir tiggja
í túnhliði,
sǫgðu stríðliga
stilli kvómu.
Úti stóð Hǫðbroddr
hjálmi faldinn,
hugði hann jóreið
ættar sinnar:
„Hví er hermðar litr
á Hniflungum?“
49.
„Snúask hér at sandi
snæfgir kjólar,
rakka hirtir
ok rár langar,
skildir margir,
skafnar árar,
gǫfugt lið gylfa,
glaðir Ylfingar.
50.
Ganga fimmtán
fólk upp á land,
þó er í Sogn út
sjau þúsundir,
liggja hér í grindum
fyr Gnipalundi
brimdýr blásvǫrt
ok búin gulli.
Þar er miklu mest
mengi þeira;
muna nú Helgi
hjǫrþing dvala.“
51.
„Renni raukn bitluð
til reginþinga,
en Sporvitnir
at Sparinsheiði,
Mélnir ok Mýlnir
til Myrkviðar;
látið engi mann
eptir sitja,
þeira er benlogum
bregða kunni.
52.
Bjóði þér Hǫgna
ok Hrings sonum,
Atla ok Yngva,
Álf inum gamla;
þeir ro gjarnir
gunni at heyja;
látum Vǫlsunga
viðrnám fá.“
53.
Svipr einn var þat
er saman kvómu
fǫlvir oddar
at Frekasteini;
ey var Helgi
Hundings bani
fyrstr í fólki,
þar er firar bǫrðusk,
œstr á ímu,
alltrauðr flugar;
sá hafði hilmir
hart móðakarn.
54.
Kómu þar ór himni
hjálmvitr ofan
– óx geira gnýr –
þær er grami hlífðu;
þá kvað þat Sigrún
– sárvitr flugu,
át hǫlða skær
af hugins barri:
55.
„Heill skaltu, vísi,
virða njóta,
áttstafr Yngva,
ok una lífi,
er þú fellt hefir
inn flugar trauða
jǫfur þann er olli
œgis dauða.
56.
Ok þér, buðlungr,
samir bæði vel
rauðir baugar
ok in ríkja mær.
Heill skaltu, buðlungr,
bæði njóta
Hǫgna dóttur
ok Hringstaða,
sigrs ok landa;
þá er sókn lokit.“


Athugagreinar

*Þannig er fyrirsögnin í Konungsbók.